قوانین اقامت اسپانیا در سال ۲۰۲۶ با چند تغییر مهم همراه بوده است که می‌تواند بر شرایط دریافت اقامت کاری، پیوستن اعضای خانواده، تبدیل اقامت تحصیلی به اقامت کاری و وضعیت مهاجران فاقد اقامت قانونی تأثیر بگذارد. اصلاحیه جدید آیین‌نامه مهاجرت در آوریل ۲۰۲۶ اجرایی شد و در سپتامبر همان سال نیز دیوان عالی اسپانیا بخش‌هایی از مقررات مهاجرتی را ابطال کرد.
در این مقاله، مهم‌ترین تغییرات قوانین اقامت اسپانیا را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که این تغییرات برای متقاضیان ایرانی چه اهمیتی دارند.
۱. اصلاح جدید قوانین مهاجرتی اسپانیا در سال ۲۰۲۶
یکی از مهم‌ترین مبانی قانونی مهاجرت به اسپانیا، فرمان سلطنتی شماره 1155/2024 است که از ۲۰ مه ۲۰۲۵ اجرایی شد. این مقررات چارچوب جدیدی برای اقامت، اشتغال، تحصیل و پیوستن اعضای خانواده ایجاد کرد.
در ادامه، فرمان سلطنتی شماره 316/2026 در ۱۴ آوریل ۲۰۲۶ تصویب و از ۱۶ آوریل اجرایی شد. این اصلاحیه، برخی شرایط درخواست اقامت از طریق پیوندهای اجتماعی یا خانوادگی، تبدیل مجوزهای اقامت و امکان اشتغال در زمان بررسی درخواست را تغییر داد. بنابراین، متقاضیان باید علاوه بر مقررات اصلی، اصلاحات سال ۲۰۲۶ را نیز در نظر بگیرند.
۲. تغییرات قوانین آریگو اسپانیا
آریگو (Arraigo) مجموعه‌ای از مسیرهای دریافت اقامت بر اساس حضور در اسپانیا و برخورداری از شرایط اجتماعی، خانوادگی یا شغلی مشخص است. در چارچوب مقررات جدید، مسیرهایی مانند آریگو اجتماعی، آریگو اجتماعی‌ـ‌کاری، آریگو اجتماعی‌ـ‌آموزشی و آریگو فرصت دوم تعریف شده‌اند.
در بسیاری از این مسیرها، متقاضی باید دست‌کم دو سال به‌طور مستمر در اسپانیا حضور داشته باشد و سایر شرایط مربوط به همان نوع مجوز را نیز برآورده کند. برای مثال، آریگو اجتماعی می‌تواند مستلزم اثبات پیوندهای خانوادگی یا ادغام اجتماعی باشد؛ درحالی‌که آریگو اجتماعی‌ـ‌کاری به قراردادهای شغلی واجد شرایط نیاز دارد. صرف حضور دوساله، به‌تنهایی برای دریافت اقامت کافی نیست.
اصلاحیه آوریل ۲۰۲۶ همچنین تصریح کرده است که متقاضی آریگو نباید در زمان درخواست، دارنده مجوز اقامت یا اجازه اقامت موقت تحصیلی باشد یا پرونده‌ای برای دریافت، تمدید، تجدید یا تغییر چنین مجوزی در جریان داشته باشد. ازاین‌رو، انتخاب مسیر مناسب با توجه به وضعیت فعلی اقامت اهمیت زیادی دارد.
امکان اشتغال در زمان بررسی آریگو اجتماعی‌ـ‌کاری
یکی از تغییرات کاربردی سال ۲۰۲۶ این است که متقاضی آریگو اجتماعی‌ـ‌کاری، پس از پذیرش درخواست برای رسیدگی، می‌تواند به‌صورت موقت اجازه کار وابسته دریافت کند. این امکان برای جلوگیری از ازبین‌رفتن فرصت شغلی در مدت انتظار پیش‌بینی شده است.
بااین‌حال، این مجوز موقت به معنی تأیید نهایی درخواست نیست و متقاضی باید شرایط قانونی و مراحل تعیین‌شده را رعایت کند. پس از موافقت با درخواست نیز ثبت در نظام تأمین اجتماعی در مهلت مقرر اهمیت دارد.
۳. مقررات جدید الحاق خانواده به شهروندان اسپانیایی
یکی دیگر از تغییرات قابل توجه، تسهیل درخواست اقامت برای برخی اعضای خانواده شهروندان اسپانیایی است. اصلاحیه سال ۲۰۲۶ امکان درخواست از داخل اسپانیا برای فرزندان بالای ۱۸ سال و والدین مستقیم شهروند اسپانیایی را در چارچوب مقرر فراهم کرده است.
این تغییر برای خانواده‌هایی اهمیت دارد که یکی از اعضای آن‌ها تابعیت اسپانیا را دارد و قصد دارند برای پیوستن سایر اعضای واجد شرایط اقدام کنند. البته این موضوع به معنی دریافت خودکار اقامت برای تمام بستگان نیست؛ رابطه خانوادگی، شرایط شخصی و مدارک مورد نیاز همچنان باید بررسی شوند.
ابطال برخی محدودیت‌های خانوادگی در سپتامبر ۲۰۲۶
دیوان عالی اسپانیا در آرای منتشرشده در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶، برخی بخش‌های مقررات مهاجرتی را ابطال کرد. از جمله، محدودیتی درباره اثبات وابستگی مالی والدین یا اجداد در کشور مبدأ کنار گذاشته شد؛ بنابراین در موارد مشمول این حکم، وابستگی مالی را می‌توان حتی در صورت حضور شخص در اسپانیا نیز اثبات کرد.
دادگاه همچنین بعضی محدودیت‌های مربوط به اثبات رابطه خانوادگی و رد خودکار درخواست بر اساس سابقه کیفری را در پرونده‌های مشخص مورد حکم قرار داد. این آرا دامنه و شرایط حقوقی معینی دارند و نباید آن‌ها را به همه انواع ویزا و الحاق خانواده تعمیم داد.
۴. تغییرات تبدیل اقامت تحصیلی به اقامت کاری
اقامت تحصیلی یکی از مسیرهای ورود به اسپانیاست که برای برخی دانشجویان می‌تواند زمینه ورود به بازار کار را فراهم کند. بر اساس چارچوب جدید مهاجرتی، تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به مجوز مناسب اقامت و کار، در صورت احراز شرایط، امکان‌پذیر است.
اصلاحیه سال ۲۰۲۶ نیز بازه زمانی مربوط به درخواست تغییر برخی مجوزهای اقامت تحصیلی را شفاف‌تر کرده است. در موارد مشمول ماده ۱۹۰، درخواست می‌تواند در دو ماه پیش از پایان اعتبار مجوز یا تا سه ماه پس از پایان مجوز یا دریافت مدرک تحصیلی ثبت شود. ثبت درخواست در بازه قانونی، اعتبار مجوز قبلی را تا زمان اعلام تصمیم تمدید می‌کند.
دانشجویان واجد شرایط همچنین می‌توانند با رعایت مقررات مربوط به سازگاری کار با تحصیل، حداکثر ۳۰ ساعت در هفته کار کنند. نوع دوره آموزشی و شرایط مجوز در تعیین امکان اشتغال مؤثر است؛ بنابراین پیش از پذیرش پیشنهاد شغلی باید شرایط پرونده بررسی شود.
۵. عادی‌سازی فوق‌العاده وضعیت مهاجران در اسپانیا
در آوریل ۲۰۲۶، دولت اسپانیا یک فرایند عادی‌سازی فوق‌العاده برای برخی مهاجرانی که پیش از اول ژانویه ۲۰۲۶ در این کشور حضور داشتند، معرفی کرد. این طرح گروه‌هایی از افراد فاقد اقامت قانونی و برخی متقاضیان حمایت بین‌المللی را با شرایط مشخص پوشش می‌داد.
از جمله شرایط اعلام‌شده، حضور در اسپانیا پیش از تاریخ تعیین‌شده، اثبات پنج ماه اقامت مستمر و نداشتن سابقه کیفری واجد اثر قانونی بود. مجوز حاصل از این فرایند در صورت تأیید، امکان اقامت و کار را برای یک سال فراهم می‌کرد.
نکته بسیار مهم: مهلت درخواست این طرح در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ پایان یافته است. در نتیجه، در حال حاضر نباید آن را به‌عنوان یک مسیر باز برای ثبت درخواست جدید معرفی کرد. افرادی که پیش از پایان مهلت درخواست داده‌اند، باید وضعیت پرونده خود را از مراجع رسمی پیگیری کنند.
۶. ابطال الزام عمومی به استفاده از روش الکترونیکی
در سپتامبر ۲۰۲۶، دیوان عالی اسپانیا ماده ۱۹۷.۲ آیین‌نامه مهاجرت را به‌طور کامل ابطال کرد. مطابق رأی دادگاه، تعیین الزام به ارتباط الکترونیکی برای گروه‌های مشخصی از پرونده‌های مهاجرتی باید مستند، متناسب و مطابق الزامات قانونی باشد.
این حکم به معنی حذف تمام خدمات آنلاین مهاجرتی نیست؛ بسیاری از درخواست‌ها همچنان از مسیرهای الکترونیکی قابل ثبت هستند. نتیجه عملی این است که متقاضیان نباید بدون بررسی مقررات مربوط به پرونده خود، تصور کنند همه اشخاص در تمام مراحل ملزم به استفاده انحصاری از روش آنلاین هستند.
۷. متقاضیان ایرانی برای مهاجرت به اسپانیا چه اقداماتی انجام دهند؟
با توجه به تغییرات سال ۲۰۲۶، انتخاب مسیر مهاجرتی باید بر اساس شرایط واقعی متقاضی انجام شود. سابقه تحصیلی، پیشنهاد شغلی، وضعیت مالی، روابط خانوادگی و وضعیت حضور یا اقامت در اسپانیا می‌توانند در انتخاب روش مناسب نقش داشته باشند.
پیش از ثبت درخواست، نسخه جاری مقررات، فهرست مدارک و شرایط مربوط به هر مجوز را از منابع رسمی بررسی کنید. به‌خصوص، میان مسیرهای معمول اقامت و طرح‌های موقت عادی‌سازی تفاوت قائل شوید و زمان ثبت درخواست یا تمدید را از دست ندهید.
جمع‌بندی؛ انتخاب مسیر مناسب اقامت اسپانیا
آخرین تغییرات قوانین اقامت اسپانیا در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که بررسی دقیق مقررات، زمان‌بندی درخواست و تطبیق شرایط فردی با مسیر مهاجرتی مناسب اهمیت بیشتری پیدا کرده است. برخی مسیرها تسهیل شده‌اند، بعضی محدودیت‌ها با آرای قضایی کنار رفته‌اند و طرح عادی‌سازی فوق‌العاده نیز مهلت مشخص و پایان‌یافته داشته است.
اگر قصد مهاجرت به اسپانیا را دارید، مهیار مهاجر می‌تواند به شما در بررسی روش‌های متناسب با شرایط شخصی، شناسایی الزامات قانونی و برنامه‌ریزی برای مسیر تحصیلی، کاری یا خانوادگی کمک کند. برای دریافت مشاوره تخصصی و ارزیابی شرایط خود، با کارشناسان مهیار مهاجر در ارتباط باشید.
در حال دریافت اطلاعات ...